Vanavond heeft de gemeente Bodegraven samen met de Bodegraafse Ondernemersvereniging haar nieuwjaarsreceptie gehouden in het Evertshuis. Zoals gebruikelijk sprak ook de burgemeester een woordje.

In zijn toespraak ging burgemeester Lokker in op de crisissen waarmee we momenteel te maken hebben. Naast de milieucrisis, energiecrisis, voedselcrisis en demografische crisis hebben we in Nederland, en de rest van de wereld, nu ook te maken met een financiële crisis. Als gevolg hiervan kraakt onze samenleving in haar voegen.

Lokker constateert dat in de afgelopen jaren het vertrouwen van de burger in de maatschappelijke en commerciële instellingen is weggeëbd, en dat er daarom sprake is van een vertrouwenscrisis. Volgens Lokker kunnen we de financiële crisis alleen te boven komen als eerst het vertrouwen hersteld is. Dit herstel van het vertrouwen dat de burger in bedrijven en instellingen heeft is een voorwaarde voor het herstel van de koopkracht. We dienen daarom de omslag te maken van een samenleving die berust op argwaan en wantrouwen naar een samenleving die berust op vertrouwen.

Lokale politiek

Daarnaast ging Lokker in op twee belangrijke besluiten die afgelopen jaar genomen zijn. Allereerst het besluit om met de gemeente Reeuwijk tot een bestuurlijke fusie te komen. Lokker noemt dit een moedig besluit, waarbij de gemeenteraad zorgvuldig heeft gehandeld. Belangrijk is hier dat er sprake is van vertrouwen - er zullen ongetwijfeld vragen en problemen komen tijdens dit proces, maar het vertrouwen is er dat deze problemen in gezamelijkheid opgelost zullen worden.

Daarnaast het besluit om een nieuw college te vormen. Dit besluit is niet genomen uit vertrouwen, maar uit gebrek aan vertrouwen. Doordat een aantal partijen het vertrouwen in wethouder Bouwens opzegde besloten 3 wethouders om hun portefeuille in te leveren. Nu wordt er dus een nieuw college gevormd.

Lokker roept de partijen op om in ieder geval voor de inwoners van Bodegraven begrijpelijk moet zijn wat er is gebeurd, waarom het is gebeurd, en wat er nu gaat gebeuren. Misschien dat niet iedereen het er mee eens is, maar anders verliezen de bewoners van Bodegraven het vertrouwen in het eigen bestuur. En als er geen vertrouwen meer is bij de inwoners, verliest de politicus het mandaat, dat hij op basis van eerder vertrouwen van diezelfde inwoner heeft gekregen.

Integrale tekst

De integrale tekst van de toespraak van Lokker is hieronder geplaatst.

Herstel van vertrouwen.

In de eerste plaats wil ik u allen een gelukkig nieuwjaar wensen. En voordat ik verder ga om de gebeurtenissen in de wereld, en die van Bodegraven in het bijzonder, van enig commentaar te voorzien, wil ik eerst politie, brandweer en cyclus hartelijk danken voor hun inzet in de oudejaarsnacht. Dankzij het uiterst adequaat en professioneel optreden van de mannen en vrouwen die garant staan voor onze veiligheid, konden de inwoners van Bodegraven en Nieuwerbrug ook dit jaar veilig en plezierig oud en nieuw vieren.

Voor het 2e achtereenvolgende jaar geldt een streng regime en dat werpt zijn vruchten af. En ook op andere dagen zal streng doch rechtvaardig worden opgetreden. Populair gezegd: ik pik het niet dat door enkele asociale types de leefbaarheid van dit dorp wordt verpest. Daarbij wil ik tegelijk ook duidelijk maken dat het handhaven van maatregelen in goed overleg met de politie zelf zal worden bepaald. Als overheid kun je van alles willen, maar als de politie niet in staat wordt gesteld te handhaven zijn we verkeerd bezig. Bij deze gelegenheid doe ik daarom ook een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de inwoners zich fatsoenlijk en naar de regels te gedragen.
Overheid, politie en inwoners zijn immers samen verantwoordelijk voor de leefbaarheid van ons dorp.

Gelukkig nieuwjaar.
Dat hebben we intussen al vele malen naar elkaar toe uitgesproken. Ook de talrijke kerst- en nieuwjaarskaarten bevatten dezelfde woorden. Gelukkig Nieuwjaar. We zeggen het haast gedachteloos, het is toch vanzelfsprekend dat je elkaar geluk wenst. Maar de boodschap van geluk heeft alleen effect als we met zijn allen bereid zijn hard te werken aan herstel van vertrouwen. Vertrouwen in de zin dat we van elkaar mogen verwachten dat ieder van ons zich op basis van gemeenschappelijke normen en waarden fatsoenlijk en eerlijk zal gedragen.

In vorige jaren waren de vooruitzichten anders dan nu. Geld was royaal beschikbaar en de luxe van een onbekommerd consumeren bracht ongekende materiële welvaart. Maar ook een ongebreidelde zucht naar steeds meer en groter. Meer en grotere huizen, meer en grotere auto’s, meer geld, meer eten, meer vakantie, meer rente. Welbeschouwd, meer van alles dan we strikt nodig hebben om te leven en gelukkig te zijn. Wie pleitte voor een tandje minder werd gezien als een zuurhannes, een onheilsprofeet. Een onwelkome gast aan de tafel van financiële- en overheidsinstellingen.

Want natuurlijk is het niet best gesteld met de natuurlijke hulpbronnen van onze aarde en is er nog veel armoede, honger en ziekte. Maar de uitputting van onze aarde en de ongelijke verdeling van welvaart waren en zijn niet direct voelbaar en met een beetje geld af te kopen. Een spaarlampje hier, wat collectegeld daar. Toch? Want alle beetjes helpen…

Maar er is nu toch meer aan de hand. Want behalve een milieucrisis, een energiecrisis, een voedselcrisis en een demografische crisis hebben we nu ook een financiële crisis, die ons wel heel direct raakt en die de fundamenten van onze samenleving in zijn voegen doet kraken.
Deze laatste crisis, ook wel kredietcrisis genoemd, dreigt sociaal en economisch de boel op z’n kop te zetten. De laatste maanden zijn nationale overheden druk in de weer geweest om te redden wat er te redden valt. Met uw belastinggeld overigens. Op slag kan de overheid bewijzen dat ze bestaansrecht heeft. Zorgen dat de samenleving niet uit elkaar valt door een stevige pijlers te slaan onder het wankel economisch bouwwerk waar we met z’n allen in wonen.

Het effect van deze crisis kan wel eens groter zijn dan we denken en zal ook Bodegraven raken. Zeker, een echte crisis in de vorm van een depressie is het nog niet. Het is nog maar een recessie. Maar het maakt mensen onzeker en het versterkt het effect van verlies van vertrouwen dat burgers in hun samenleving hebben.
Al geruime tijd zien we dat burgers in toenemende mate het vertrouwen verliezen in organisaties en instellingen die vanouds fungeren als rots van zekerheid en vertrouwen. En dan hebben we het niet alleen over banken. Er heerst ook een algemeen politiek cynisme onder de inwoners van ons land. In 2006 vond 90% van de kiesgerechtigden dat politici meer beloven dan ze waar kunnen maken. Dat mensen geen vertrouwen meer hebben in de effectiviteit en integriteit van politici. Een teken aan de wand!
Terwijl Nederland toch lange tijd gold als een samenleving waar de burgers verwachten dat iedereen, dus ook de politiek, zich op basis van gemeenschappelijke normen fatsoenlijk en eerlijk zal gedragen. Dat vertrouwen was er en het heeft lange tijd gewerkt als bindmiddel, als het cement van onze samenleving.

Helaas moeten we vandaag constateren dat het vertrouwen in de overheid en in de talrijke maatschappelijke en commerciële instellingen langzaam maar zeker is weggeëbd. Paul Schnabel constateert in zijn artikel “Met mij gaat het goed, met ons gaat het slecht” (2008), dat het gedaalde vertrouwen in de overheid en de maatschappelijke instellingen de meest opvallende en meest onverwachte verandering is die zich in Nederland heeft voltrokken sedert de eeuwwisseling.

De opdracht voor het komende jaar is daarom dat we met elkaar de vertrouwenscrisis die is ontstaan moeten zien te overwinnen. Die opdracht gaat voor maatregelen die herstel van de koopkracht moeten bewerkstelligen. Herstel van de koopkracht is pas mogelijk als er sprake is van herstel van vertrouwen.
Met andere woorden ik geloof er niet in dat de huidige recessie kan worden opgelost door mensen weer meer te laten consumeren. Eerst dient het vertrouwen te worden hersteld in overheid, de politiek, de banken en de maatschappelijke instellingen.

We dienen daarom de omslag te maken van een samenleving die berust op argwaan en wantrouwen naar een samenleving die berust op vertrouwen. Niet als eerste vragen of je als ‘cliënt’ wel waar voor je geld krijgt. Of de buurman niet meer krijgt dan jijzelf en of je rechten niet worden aangetast. Niet een houding van: wel alles willen winnen, maar niet het risico willen lopen alles te verliezen. Anders gezegd: wel de lusten van keuzevrijheid willen genieten, maar niet de lasten willen dragen van daaraan verbonden risico’s. U kent zelf de voorbeelden.

Tenslotte: van het wereldtoneel naar het theater van Bodegraven. Twee besluiten markeerden de laatste raadsvergadering van het oude jaar: het besluit om nu serieus werk te maken van de fusie met Reeuwijk en het besluit om een nieuw college te vormen. Bij beide besluiten speelde het begrip vertrouwen een hoofdrol.

Eerst maar het besluit om met de gemeente Reeuwijk een bestuurlijke fusie aan te gaan. Voorwaar een moedig besluit. De gemeenteraad heeft buitengewoon zorgvuldig en met zorg voor het belang van de inwoners die stap durven zetten. Niet alle zaken zijn duidelijk en met zekerheid te voorspellen. Vragen zoals “Gaan we er op vooruit”, “Worden we er beter van” en “Wat levert het ons op”, zijn wel gesteld, maar hoefden niet voor 100% beantwoord te worden. Het besluit is dus genomen in het vertrouwen dat we deze en andere vragen en problemen in gezamenlijkheid kunnen en willen oplossen.
Het samen sterker willen zijn om de belangen van onze gemeenschappen te dienen. De gedachte overheerst dat de uiteindelijke kracht in de gemeenschap zelf zit en dat de gemeentelijke overheid er is om de juiste voorwaarden te scheppen om die kracht tot zijn recht te laten komen.

Het tweede besluit is weliswaar minder fraai, maar lijkt sedert de invoering van het dualisme een vast onderdeel te worden van de nationale politieke traditie. Hier is niet vertrouwen, maar juist gebrek aan vertrouwen de oorzaak van het genomen besluit. Ik zal mij niet bemoeien met de partijpolitieke strijd die aan het besluit ten grondslag ligt. Dat past een burgemeester, die boven de partijen wil staan, niet.
Wat mij wel past is duidelijk te maken dat wat de politieke fracties ook doen, het in ieder geval voor de inwoners van ons dorp begrijpelijk moet zijn wat er is gebeurd, waarom het is
gebeurd en wat er gaat gebeuren. Ze hoeven het er niet mee eens te zijn, maar moeten het wel snappen. Daarmee roep ik de gekozen volksvertegenwoordiging op om zo spoedig als mogelijk in het openbaar verantwoording af te leggen.

Als dat niet tijdig en op een goede manier gebeurt, verliezen de inwoners van dit dorp het vertrouwen in het eigen bestuur. En als er geen vertrouwen meer is bij de inwoners, verliest de politicus het mandaat, dat hij op basis van eerder vertrouwen van diezelfde inwoner heeft gekregen.

Vooral in deze tijd van onzekerheid is het van groot belang dat de overheid niet afhaakt en dat partijpolitieke twisten het dorp verscheuren, maar dat duidelijk wordt gemaakt dat er een eensgezinde opdracht is uit te voeren om Bodegraven sociaal, cultureel en economisch vitaal te houden. Duizenden inwoners zetten zich dagelijks in om Bodegraven een leefbare en rijke gemeenschap te laten zijn. Het bestuur moet er voor zorgen dat zij hun werk kunnen doen en dat het enthousiasme om een steentje bij te dragen aan de kwaliteit van het alledaagse bestaan niet minder wordt, maar juist gestimuleerd wordt. Alleen vertrouwen maakt goed samen leven mogelijk. Laten we daarom dit jaar vooral met elkaar werken aan vertrouwen.